-1.1 C
Hamburg
Samstag, Januar 16, 2021
Start Gesundheit Konuşma bozukluğu hayatı engeller!

Konuşma bozukluğu hayatı engeller!

Hamburglu Logopedist Hanife Emel Yılmaz ile söyleşi

Sağlıklı iletişim için sağlıklı konuşma önemli!

ALMANYALILAR – Konuşma bozukluğu, kişiler arasındaki iletişimi engelleyen, sosyal hayatı ciddi anlamda etkileyebilen bir hastalık ve bunun çeşitli sebepleri var. Konuşmayı sağlayan kas ve kemik yapılarındaki değişiklikler, yarık damak, diş problemleri, beyin ya da sinirlerde meydana gelen problemler, işitme kaybı, serebral palsi, parkinson, ALS gibi nörolojik bozukluklar, beyin hasarı ve mental retardasyon (zeka geriliği), otizm, Asperger, Down sendromu, Apert sendromu, velokraniofasiyal sendrom gibi genetik sendromlar, dil ve konuşma problemlerinin nedenleri arasında sayılabilir. Reflü, polipler, nodüller, ses tellerindeki rahatsızlıklar ve gırtlak kanseri gibi hastalıklar da ses kaynaklı konuşma bozukluklarının nedenleri arasında sayılıyor. Hamburglu Logopedist Hanife Emel Yılmaz, bir konuşma bozukluğu olan Dizartri hakkında Almanyalılar okurlarına bilgi verirken dizartri hastalarının ailelerine de evde onlara nasıl yardım edebilecekleri yönünle değerli bilgiler verdi:

Almanyalılar: Dizartri nedir?

Hanife Emel Yılmaz: Konuşma, “solunum, sesleme, sesletim, rezonans ve prozodi” olmak üzere beş bileşenden oluşur. Hastalık veya hasara bağlı olarak konuşmayı işlemleme sürecinde meydana gelen motor planlama veya konuşma bileşenlerinden bir/birkaçının etkilenmesi durumunda ortaya çıkan nöromotor problem motor konuşma bozuklukları olarak adlandırılmaktadır. Dizartri, edinilmiş nörolojik konuşma bozukluğudur. Merkezi sinir sistemi ve/veya çevresel sinir sistemi ya da her iki sistem hasarına bağlı olarak ortaya çıkar. Konuşma düzeneğini kontrol eden kasların etkilenmesi, periferik sinir sisteminin zarar görmesi sonucu anlaşılabilirlik özelliğinin sınırlandığı bir motor konuşma bozukluğudur. Yani travmatik beyin hasarları, beyin felci, tümörler ve Parkinson gibi nörolojik hastalıklarda oluşur. Konuşma düzeneğini kontrol eden kaslarda anormallik oluşur ve bununla birlikte solunum, sesleme, sesletim, rezonans ve prozodi bozukluğu ortaya çıkar. Bu da hastaların artikülasyon keskinliğinin azalması, konuşmaların anlaşılmaz hale gelmesine neden olur. Bununla birlikte yavaş ve kesik konuşma, çok hızlı konuşma veya konuşurken yanlış vurgulama gibi semptomlar da ortaya çıkabilir.

„Eğer motorik nedenlerden dolayı tedaviye gitmeniz mümkün değilse reçeteyi yazan doktordan logopediyi ev ziyareti şeklinde istediğinizi mutlaka vurgulayın. „

Dizartrinin tedavisi var mı? Varsa terapide temel hedefler nelerdir ve nasıl tedavi edilir?

Dizartri, günlük yaşamda ses yorgunluğundan sosyal yaşamdan uzaklaşmaya kadar kısıtlamalara neden olabilir ve mutlaka tedavi edilmelidir. Konuşma bozukluğunu tedavi etmek mümkündür. Dil konuşma terapistlerinin yardımıyla konuşma bozukluğu tedavi edilebilir. Tedavide kişinin ses kalitesinin arttırılması, kelimelerin anlaşılır bir şekilde çıkarılması amaçlanır. Konuşma bozukluğunu tedavi ederken dil egzersizleri, dudak egzersizleri, yanak ve çene egzersizleri yapılarak konuşma bozukluğunun giderilmesi sağlanabilir. Terapide genel amaç; hastanın dil kullanımını, konuşma anlaşılırlığını, hızını, süresini, doğallığını ve prosodik özelliklerini mümkün olan en üst düzeye getirerek hastanın yaşam boyu iletişim aktivitelerine katılımını sağlamaktır. Dizartri tedavisinde logopedik tedavi çok önemlidir. Tedavide semptoma yönelik terapi uygulanır ve ses rahatlatma, ses güçlendirme teknikleri uygulanır. Ayrıca patolojik nefes alma düzenini iyileştirmek için nefes terapisi uygulanır. Logopedik tedavinin yanı sıra aile üyeleri de hasta kişiye, tedaviye ek destek amaçlı yardımcı olabilir.

Dizartri hastasının tedavisinde aile üyeleri ne şekilde yardımcı olabilir?

Mesela sesi rahatlatmak ve güçlendirmek için hastayı dik pozisyonda oturtup ilk önce fizyolojik nefes almasını sağlayın. Hasta, elini karnına koyup burundan nefes almalı ve nefes aldığında göbeğin şiştiği, nefes verirken göbeğin indiği hissedilmeli. Bunu uygularken omuzların alçak kalması önemli. Hasta eğer oturma pozisyonunda fizyolojik şekilde nefes alamıyorsa sırt üstü yatmasını sağlayarak o pozisyonda nefesi hissetmesine yardımcı olunur. Yatma pozisyonunda nefes düzeni otomatik olarak fizyolojiktir. Hastanın burnundan derin bir nefes aldıktan sonra nefesini verirken ona rahat gelen bir ses tonunda nefesi bitene kadar mırıldanmasını söyleyin. Bunu birkaç kez tekrarlayıp hastanızın sesini rahatlattıktan sonra ses güçlendirme egzersizine geçebilirsiniz. Bunun için de hastaya burnundan derin nefes alıp ‘hey’ gibi kısa sözcükleri seslice seslendirmesini söyleyin. Seslendirirken de hastanın elini karnına koyarak diyaframın güçlü olmasını sağlaması gerek. Yani seslendirirken karında bir basınç hissetmeli. Hasta bu egzersizleri düzenli yaparak sözcükleri yavaş yavaş uzatabilir, ta ki bu ses kalitesiyle cümle kurabilene kadar.

Artükilasyon ve telaffuzu iyileştirmek için evde neler yapılabilir?

Bunun için telafuz egzersizleri uygulanabilir. Öncelikle logopedistin artükilasyon bozukluğunda hangi harfleri konuşurken sorun yaşadığını tespit edip terapide kullanılacak harf ve kelimeleri tespit etmesi gerekir. Sonra içinde ünsüz harf olmayan kelime listesi oluşturup hastanızın bunları sanki fazla ifade eder gibi okumasını sağlayın. Bu egzersizde de hasta ilk önce kısa kelimeyle başlayıp kelimeleri uzatabilir, hatta bu şekilde bir metin veya mektup okuyabilir. Eğer prozodik bozukluk varsa bir metinle prozodiyi geliştirebilirsiniz. Hastanın, metinde var olan bir cümleyi değişik pozisyonlarda seslendirmesine yardımcı olabilir, cümleyi tekrar ederek vurgulamaları değişik pozisyonlarda üretmesini sağlayabilirsiniz. Doğru vurgulamayı günlük konuşmalara dahil edebilmek için bu egzersizi oldukça değişik ve günlük kelimeler olan metinlerde uygulamakta fayda var. Bu egzersizler profesyonel logopedik tedaviye ek olarak yapıldığında daha faydalı olacaktır. Eğer motorik nedenlerden dolayı tedaviye gitmeniz mümkün değilse reçeteyi yazan doktordan logopediyi ev ziyareti şeklinde istediğinizi mutlaka vurgulayın.

Teşekkürler

29.12.2020

Anzeigen

-Advertisment -

Most Popular