Werbeanzeigen
20.6 C
Hamburg
Montag, August 3, 2020
Start Gesundheit Süleyman Deveci: Corona Günlüğü (46)

Süleyman Deveci: Corona Günlüğü (46)

Bugün Corona virüsünün neden olduğu ekonomik zararları çok yüzeysel biçimde ele almaya çalışacağım. Yüzeysel zira ciddi veriler verebilmek için en az birkaç hafta araştırmalı, ekonomistlerle görüşmeli, edindiğim bilgileri yoğurmalı ve okunabilir hale getirmeliyim. Oysa her gün günlüğüme yazabilmek için ayırabileceğim zaman yarım saati geçmez. O yüzden bu bilgilerin derinlemesine bilgilerden öte derlemeler olduğu bilinmeli. Covid-19’un öncellerinden sekiz yüz kişinin hayatına mal olan SARS- CoV’un 2002-2003 yılları arasındaki küresel ekonomiye zararı 33 milyar dolardı. Oysa bu miktar bugün virüsün sadece dünya çapında hava yollarına verdiği zararın tutarı. Oxford Economics enstitüsü Covid-19’dan önce olası herhangi bir küresel salgının yıllık küresel ekonomik büyümeyi yüzde 1,3 oranında yavaşlatabileceği öngörüsünde bulunmuş. Bunun anlamı 1,1 trilyon dolarlık bir ciro kaybı demek. İnsanlar canıyla uğraşırken ekonomide ne diyenlere bakmayın siz. Hayatta kalınsa bile insan hayatını nasıl devam ettirecek? Devletler niye var, bunca ekmek kavgası neden?

Virüs ilk ortaya çıktığı haftalarda köpek balığı mantalitesindeki kapitalistler Çin düşer, biz de balıklama üzerine atlarız diye nasıl da ellerini çırpmış sevinçle beklemedeydiler. IKEA Çin’deki 24 mağazasını kapattı. Starbucks 4300 şubesinin yarısını kapatarak bir haftada %8 hisse değeri kaybını yaşadı. Apple, Mc Donalds, KFC, Pizza Hut şubelerini geçici olarak kapattıklarını ilan ettiler. Google bürolarını kapatarak çalışanlarına evde kalmaları ve evden çalışmaları zorunluluğunu getirdi. Yine Facebook da aynı kuralı getirdi. Diğer adını anmadığımız irili ufaklı nice firma benzer yolu izlediler. Çin bu ekonomik izolasyonu vakanın küresel salgına dönüşmesiyle her yere ister istemez yaydı. Çin’de ortaya çıkan salgın Güney Kore, İran, İtalya ve ABD gibi birçok ülkeye yayıldı. Evdeki hesap çarşıya uymadı virüs dünya geneline kabaca baktığımızda en çok tüketim toplumlarını can evinden vurdu. A’dan Z’ye ne varsa her sektör krizden etkilendi, sonu ne zaman geleceği bilinmez bir döngüye girildi.

kriz

İnsanlık RKI, JHU gibi kurumları çok daha yakından tanıdı. Bunların hükümetlere önerdikleri tedbirleri konuştu, öğrendi. Ama ekonomik düzeyde de böylesi kurum ve kuruluşların olduğunu unutuverdi, ya da bugün bile bilmiyor. Ekonomik tedbirleri önerenler devletlerin siyasetini belirler hale geldiler. Birazdan bu alınan tedbirler kapsamında hangi ülkenin ne gibi kalkınma paketleri açıkladığına da değineceğim. Geçerken böylesi örgütlerin varlığına hazırladıkları raporlara medyada nadir rastlarsınız, zira çok az ciddi basının ekonomik sayfası ve bu işlerden anlayan muhabiri vardır.

Küresel salgından ilk önce petrol fiyatları etkilendi ve uzmanlarının tabiri ile sert bir düşüşe geçti. Zira Çin dünyanın en büyük petrol ihracatçısı. Ekonomisi petrole dayanan birçok Arap ülkesi, Rusya ve Meksika para birimleri anında değer kaybettiler. Borsalarda düşüşler hissedarları can evinden vurdu. Dolar yükseldi faizler düştü. Altına olan talepte artış görüldü, bu da altın fiyatlarını arttırdı. Salgının devam etmesiyle ABD hisse senedi piyasalarında ciddi bir gerileme gerçekleşti. S&P 500 endeksi %3,35 , Dow Jones Sanayi endeksi %3,56, Nasdaq %3,71 geriledi. En güvenilir tahvil ünvanına sahip ABD’nin 10 yıllık hazine tahvili %0,69 ile çok düşük bir seviyeye geriledi. İsviçre’de 10 yıllık tahvil faizi yüzde -0,94 ‘e düşerken Türkiye tahvil faizleri %11 ile en yüksek seviyede yerini aldı. ABD Merkez Bankası (FED) ve birçok ülkenin merkez bankaları faiz politikasında indirim yapma kararı aldı. FED politika faizini 50 baz puan indirerek 1-1 .25 aralığına çekti. FED’in ardından Hong Kong, Macau, Katara, Bahreyn, Suudi Arabistan, Letonya, Moldova’da faiz indirimine gitti. Bazıları ise oldukları yerde durup aynı faiz oranında kalarak devam ettiler. Özellikle döviz borcu olan ülkelerin faizlerdeki gelişmelerden olumlu etkilenecekleri varsayılıyor.

Salgın en şiddetli darbesini turizme de vurdu. İlk tahminler 30 milyar dolarlık bir zararın olduğu yönünde. Turizm gelirleri azaldıkça birçok ülkede hava yolları şirketlerinin iflası ve ağır darbeler almaları yani ekonomik zararları kaçınılmaz oldu. Yatırımlar durdu, yenileri iptal edildi, ekonomi hayatın her alanında darbeler almaya devam etti. Bu duruma daha fazla seyirci kalmak istemeyen birçok ülke bir an önce harekete geçti ve birbiri ardı sıra tedbir paketleri çıkartmaya başladılar. Almanya 750 milyar euroluk bir teşvik paketini onaylayarak son altı yıldan beri ilk defa borçlanmış oldu. Hazırlanan fon sayesinde şirketlere 600 milyar euroluk kredi sağlanmasını ve sosyal yardımların karşılanabilmesi için hükümetin 156 milyar Euro borçlanması gerçekleşebilecek. Hatta salgından sonra bile yardımların devam edileceği kararlaştırıldı. Türkiye 14,3 milyar Euro tutarında bir teşvik paketini salgının yarattığı zararı karşılamak için açıkladı. Bu önlemlere göre perakende, AVM, otomotiv, lojistik gibi sektörlerin muhtasar, KDV, SGK primleri 6 ay ertelendi. Nakit akışı bozulan firmaların bankalara olan borçları üç ay süreyle ertelendi. Konaklama vergisi Kasım 2020’ye ertelendi; iç havayolu taşımacılığında ise üç ay süreyle KDV oranı yüzde 18’den yüzde 1’e indirildi.

ABD Kongresi salgından gittikçe olumsuz etkilenen ekonominin duraklamaya girmesini önlemek amacıyla 2 trilyon dolar miktarında dev bir teşvik paketinde karar kıldı. Başkan Trump’un kısa sürede imzaladığı bu pakete göre kişilere 1200 dolara, evli çiftlere 2 bin 400 dolara kadar çek verilecek. Her bir çocuk için de ek 500 dolar ödenecek. Geliri yüksek olanlara daha az, geliri az olanlara daha çok ödeme yapılacak. Yıllık bireysel geliri 99 bin doları, çift olarak geliri 198 bin doları aşanlara yardımda kesinti yapılacak. Hiç geliri olmayan kişiler de ödeme alacak. İşsizlik maaşı alanlar, bu ödemeden yararlanamayacak. İşsizlere 260 milyar dolar harcanacak. İşsizlere yapılan işsizlik sigortası ödemeleri, dört ay boyunca haftalık 600 dolar daha fazla olacak ve işsizlik maaşından yararlanma koşulları hafifletildi. ABD’de büyük bir sorun olan ve 1,5 trilyon doları aşan öğrenci kredilerinde ödemeler 6 ay ötelendi. Alkollü içki üreticisi olup salgın döneminde el antiseptiği üreten firmalar vergi muafiyeti sağlanacak. Büyük şirketlere ve yerel yönetimlere 532 milyar harcanacak. Hükümetten borç alacak her şirkete, 1 yıllık hisse geri alım yasağı uygulanacak. Böylece, paranın hisse senedi piyasalarına gitmesi engellenmeye çalışılacak. Şirketler ayrıca, üst yönetime ayrılan prim ödemelerini sınırlandıracak ve işçileri korumak için adımlar atacak. Pakette “ulusal güvenlik açısından önemli” görülen ve salgından ağır darbe alan Boeing ve benzeri şirketlere destek için özel olarak 17 milyar dolar ayrıldı. ABD Merkez Bankası’na (FED) büyük şirketler ile yerel yönetimlere 4 trilyon dolarlık doğrudan kredi imkânı sağlama yetkisi verildi. Hazine Bakanlığı, şeffaflık adına şirketlere sağlanan desteklerin koşullarını ilan edecek. Ayrıca Senato’da bir izleme kurulu oluşturulacak ve harcamalar bir müfettiş tarafından denetlenecek. Başta Başkan Donald Trump olmak üzere yönetimdeki isimlerin ve yakınları ile Kongre üyelerinin şirketlerinin paketten yararlanması engellenecek. Havacılık sektörü 61 milyar dolarla desteklenecek. Hava yolu şirketlerine 25 milyar dolarlık yardım, 25 milyar dolarlık kredi verilecek. Hava yolu şirketlerine yer hizmetleri sağlayan şirketlere 3 milyar dolar, kargo şirketlerine 4 milyar dolar destek verilecek. Küçük işletmelere 377 milyar dolarlık yardımda bulunulacak. Ayrıca 130 milyar dolar sağlık sisteminin desteklenmesinde kullanılacak. Sektöre yapılacak bu yardımı tarihi Marshall Yardım Planı’na benzetenler oldu.

Çin Merkez Bankası, bankaların kullandırabileceği kredi miktarını toplamda 65 milyar Euro artırdı ve banka rezerv gereksinimlerini düşürdü. Ayrıca bankalar ve büyük şirketler için faiz oranları düşürüldü. Hükümet de ticari kredilerin koşullarının hafifletilmesini ve mülk sahiplerinden ticari mülklerin kiralarını azaltmalarını istedi. Fransa Maliye Bakanlığı, şirketleri ve çalışanları desteklemek amacıyla ilk etapta 45 milyar Euro değerinde yardım paketini açıkladı ve bunu devamının geleceğini bildirdi. Avrupa Merkez Bankası ise AB üyelerine daha fazla likidite sağlamak için 750 milyar Euro değerinde tahvil alım programı olan “Pandemi Acil Satın Alma Programı”nı açıkladı. Ancak G7 maliye bakanları yaptıkları ilk açıklamada “güçlü ve bütünleyici” paketler üzerinde çalıştıklarını bildirdi. G20’nin benzer bir program üzerinde çalıştığı belirtildi.

Olanağım olsa daha çok rakam vermek isterdim ama az çok virüsün yol açtığı mali zararların anlaşılabilmesi için çok kabaca da olsa bir tablo çizebildiğimi sanıyorum. Her zaman doldurduğumuz alışveriş torbasının otuzdan elli Euro’a birden sıçramasının kökeninde yatan neden aslında tam da bu. Zor, karanlık ve çetin günler bizi bekliyor derken biraz da bunu kastediyordum. Alınan tedbirler hayatımızı nasıl etkileyecek, salgın bitmemesi halinde neler olacak, kapitalizmin gerçekten de sonuna mı koşuyoruz bunlar henüz olasılık dışında bir şey değiller. Gelecek sayısız bilinmeze gebe, insanlık hem virüsle mücadele ediyor hem de çok yakın zamanda aç kalmamak ile.

28.04.2020

Werbeanzeigen

- Advertisment -

Most Popular

Onlinekurs für Pflegende: „Pflegen zu Hause“

Derzeit finden kaum Pflegekurse vor Ort statt. Trotzdem muss niemand auf Wissenswer-tes rund um das Thema Pflege und die Betreuung Pflegebedürftiger verzichten: Die AOK...

Türkiye, Avrupa otomotiv pazarında 6. sıraya yükseldi

Türkiye, bu yılın ilk yarısında 2019'un aynı dönemine göre yeni tip koronavirüs (Kovid-19) sürecinde Avrupa'da otomotiv satışlarını artıran tek ülke olurken, en fazla...

Blitzstart und Premierensieg: Edgar feiert perfekten Saisonauftakt

Engländer gelingt Auftaktsieg auf dem Lausitzring Dürksen und Seppänen komplettieren das Podium ADAC Stiftung Sport-Förderpilot Tramnitz bester Rookie Doppelter Traumstart für Jonny Edgar: Der 16-Jährige vom Team...

Yeni normalde de bayram alışverişini internetten yaptık

Bayram öncesi alışverişini pandeminin de etkisiyle artan oranlarda internete taşıyan tüketiciler, derin dondurucu, kıyma makinesi, buzdolabının yanı sıra, çikolata, kahve buzdolabı poşeti gibi...
%d Bloggern gefällt das: