ALMANYALILAR

Ali Şeker: ELEŞTİRİ GELİŞTİRİR Mİ?

Bilgi sahibi olduğunu sandığımız her konuda, bir kör noktamız vardı.
Sonradan geri bir bildirimle bizi geliştiren…

Sosyal bir varlık olduğumuza göre, günün her saati eleştiri sağanağıyla karşılaşacağımızın varsayımlarına açık olmamız gerekir, yine de biz bu düşüncenin olumlu yanlarına bakarak genel resmin tamamını görebiliriz. Sosyal alanda hemen herkesin toplumu rahatsız eden bir davranışı olmuştur. Kişinin veya bireyin olumsuz yanları diğer alanlarda da kendini gösterebilir. Örneğin, bir kadına ya da bir çocuğa hukuksal alanda güç veya şiddet kullanabiliriz, çok haklı nedenlerden dolayı bu da bizlere bir geri bildirim olarak dönebilir. Eleştiri, tenkit ya da geri bildirim, kötü ve olumsuz yönlerimizi görmemiz açısından öğretici olabilir. Öznesi aile ve toplum yapısından tutun da, yaşamın içine aktığımız sürece bu geri bildirimler ve tenkit hep bizimle beraber olacaktır. Ta ki biz insanoğlu hakkaniyet çerçevesinde, iyiye güzele doğru evirilinceye kadar.

Eleştiri ya da “ Tenkit Sanatı “ bir diğer adıyla da “ Yargılama Sanatı “ her ne kadar bu sözcükler bizlere bir ürküntü veya kişinin yaşamında açık aramaya amaçlıyor gibi bir intiba uyandırsa da, farklı pencerelerde değerlendirmeye ihtiyaç duyan çok geniş bir kavramdır.. Şimdi bütün bu bildiklerimizi bir kenara bırakıp unutabiliriz. Oysa bizim dışımızda da düşünen yazan insanların olduğunu, bizlere hatırlatan geri bildirim ve düşünme süreçlerine açılan farklı farklı bir değerlendirmenin zihinsel etkinlikleri gerçekleştirme sanatıdır eleştiri. Yine bir diğer tanımına bakacak olursak somut ve somut kanıtlar üzerinde düşünme süreçlerini içerir, herhangi bir sanat eserini kritik yapacaksak somut veriler ışığında o sanat eserini sanatsal yeteneğimizle farklı bir düşünme süreciyle değerine değer katmaktan geçmesi gerekir. Çokta kelimeleri eğip bükmeden eleştiri, kritik veya geri bildirim bir düşünme biçimi olan yaratıcı düşünceyi tamamlamaktır. Öz itibarıyla bireyin ya da kişinin kendi düşüncelerinin olması, farklı olan düşünceleri ayırabilmesi, başkalarının düşüncelerini anlayabilmesi ve yaşadığı çevreyi daha iyi tanıyabilmesine ilişkin düşünme süreçlerini kapsar. Eleştiri, problem çözme, sorgulama ve araştırma gibi kazanımları da karşılayan genel bir düşünme süreci olarak tanımlanan bir beceri ve tutum almaktır. Eleştiri ya da kritik, analiz, geri bildirim kendimizi daha iyi görebilmemiz için oldukça önemli bir araçtır. Çünkü yaşam içerisinde hepimizin birbirinin tekrarı olan iyi ya da kötü yanları muhakkak vardır. Sosyal, siyasal, hukuksal, kültürel alanlarda görmediğimiz veya o an için üstesinden gelemediğimiz karanlıkta kalan noktaları vardır. Dolayısıyla yaşamın içinde var olduğumuz sürece aldığımız veya alacağımız eleştiriler var olacaktır. Önemli olan bu eleştirilerin olumlu yanlarını alıp, yolumuza kaldığımız yerden daha temkinli daha dikkatli bir şekilde devam etmek olacaktır. Yaşamın bütünselliği içinde bu tür eleştiri, geri bildirimler, kişiyi, konuyu, sanat eserini ya da şiiri her zaman daha ileriye taşımıştır. Yeryüzüne ayak basan hemen her canlının ya da herkesin kendi biyolojik yapısına göre, başarılı olduğu bir yanı veya alanı vardır diyebiliriz. Bu görüntü doğadaki diğer canlılar içinde geçerli bir tespittir. Kimisinin görme duyusu karanlıkta çok baskındır, kimisinin koşma hızı ve bacakları güçlüdür, Bir diğer canlının ise koku alma duyusu daha da gelişkindir, diğer hayvan türlerinden. Bu da bize eksiklerimizin olabileceği gibi, bazı işleri kavramada el becerisi veya yazma yeteneğimizin öne çıkabileceğinin ipuçlarını veriyor. Keza çok zayıf cılız olduğumuz kötü yanlarımızı görmemize olanak sağlıyor. İşte olanak sağlamak ya da önümüzü daha iyi görmemiz için eleştiri, tenkit, analiz, geri bildirim toplumsal yaşamımızın içine giriyor. Ya da düzyazının düşünce yazıları “ eleştiri” olarak devreye giriyor, kendimizi veya o sanat eserini daha iyi görmemize ön ayak olur, eleştiri inceleme işi, kritik… Örneğin; bir şiirin eleştirisini yapabilmek için şiir hakkında bir bilgimizin olması gerekir. Düzinelerce şiir kitapları okumuş Türkiye ve dünya edebiyatından şiir örneklerini sıralayabilen, şiirin özelliklerini bilen bir kişinin eleştirmesi yani inceleme yapması o sanat eserini daha da görünür kılar. Şiirden anlamayan bir insanın o sanat eseri hakkında yargıda bulunması bilimsellikten uzak ve analizi aynı değerde olmayacaktır. Benim daha önce ikinci basımı yapılan “ Her Dağın Rüzgarı Kendi Sesinden Islık Çalar “ isimli toplu şiirler kitabımın kritiğini ilk defa şiir kritiği hakkında düşünce yazısı yazan değerli yazar Süleyman Deveci hoca yapmıştı. Bu kitap hakkında olumlu – olumsuz düşüncelerini şiir severlerle paylaşmıştı. Benim için de çok iyi bir deneyim olduğunu söyleyebilirim. Ve tahmin edersem bir ilk olabilir düşüncesindeyim; son kitap çalışmam olan “ Bıçak Kesiği Işık Demeti “ isimli şiir ve deneme kitabımı, Süleyman Deveci hocanın önerisiyle benim analiz etmemin daha doğru olacağını söyledi. Ve bunun üzerine kendisi kitap hakkında bana hem “ olumlu – olumsuz “sorular yönelterek ilk kez kendi kitabımın kritiğini yapma olanağını sundu, çokta verimli bir analiz olduğunu söyleyebilirim. Tabii ki burada hemen şöyle bir soru aklımıza gelebilir, eleştiri yapan kişinin tarafsız olması gerekir, doğrudur… Özellikle sanat eserleri arasında hemen kırkbir seneye yakındır ki, hem şiir yazıyorum hem de edebiyat yazıları arasında düzyazıların bütün türlerini severek, elimde hiç kitap eksik olmaksızın okumaya çalışıyorum. Yukarıda da belirttiğimiz gibi, şiir kritiği yapan kişinin en az şiir eserleri hakkında detaylı bir bilgi birikimine sahip olması gerektiğidir. Naçizane ben de böyle bir riski göze alarak, kendi kitabımın analizini yaptım. Gelecekte yayımlanacak olan kitap çalışmam arasında, benim kendi kitabımın analizi de yer alacaktır. İnan ki roman ve deneme tadında bir düşünce yazısı oldu diyebilirim. Yine burada “ Pirtûk û Weje “ ve Süleyman Deveci hocaya teşekkürlerimi iletmek istiyorum, bu güzel çabalarından dolayı…

kritik

Bir insanın ya da bir kişinin bu devasa evren içinde her şeyi ayrıntılarıyla görmesi ve algılaması mümkün değildir. Yaşamımızın her evrensinde ya birisi bizi tenkit etmiştir. Ya da biz birilerini toplumsal ve sosyal alanda yaşanan bir olay karşısında eleştirmişizdir. Toplum düzeni içinde bu da olması gereken doğal bir geri bildirimdir. Eleştiri yapmak insanı geliştirdiği gibi, dozu ayarlanmadığında bütün bir eserin veya kişinin yaratıcılığını da köreltebilir. Bilimsel düşüncenin ve sosyal ekonomik gelişmenin ilk adımı olarak düzyazı kategorisinde, düşünce yazıları arasında bir türdür eleştiri, kritik, analiz ve geri bildirim. Eleştiri; edebiyat veya sanat eseri hakkında inceleme bildirimi “ olumlu – olumsuz “ anlamın da algılansa da, her insanın eleştiriye ihtiyaç duyduğu anlar vardır. En genel kullanımıyla, toplumsal hayatın doğru işleyebilmesi için insan ilişkilerindeki karşılığına eleştiri diyebiliriz. Edebiyat ve sanat dünyasında her gün bekli de binlerce eser verilmektedir. Özellikle şiir sanatı için bu tespiti yapmamız çok yerinde bir belirlemedir. Eleştirinin amacı geçmişte yazılmış çok değerli eserlere oranla, bugün için üretilen değerli yapıtların daha gün yüzüne çıkmadan kaybolup gittiği gerçeğine, iyi eserlerin anlaşılmadığı bir ortamda sanatın gelişmesine olanak sağlamaktır. Bir bakış açısıyla da geçmişte yazılmış değerli eserler, gelecekte yazılacak daha başarılı edebiyat eserleri için bir örnek teşkil eder. Bir eleştiri yazısının amacı her zaman olumlu olmalıdır. Edebi eserin değerini tüm yönleriyle ortaya çıkartmaktır. Eleştiri yazısının iyi anlaşılması için bilgi birikimi gerektirir, eleştirilecek konu veya o eser hakkında çok yönlü bir araştırma yapılması gerekir, o sanat eserinin daha iyi anlaşılması için ve de değerine değer katabilsin diye. Yaşamın bütünselliği içinde her şeye üstünkörü baktığımız, gözden kaçırdığımız onca ses, bilgi, nesne ve varlık hareketleri, bir resmin tamamını oluşturan bütünün parçalarından birini her zaman ıskalamamız olasıdır. İşte bu noktadan sonra karanlıkta bıraktığımız yanlarımızı gören bir başka kişi tarafından geri bildirimler alabiliriz. Bu sonsuz zaman biriminde her gün yeni bir şeyler öğrendiğimiz, yani zıtlıkların birliğinin kendini tanımladığı bu döngüde eleştiri olumlu bir anahtar görevi olarak devreye girer…

Ali Şeker / 15.02.2020

Kommentar verfassen

Trage deine Daten unten ein oder klicke ein Icon um dich einzuloggen:

WordPress.com-Logo

Du kommentierst mit Deinem WordPress.com-Konto. Abmelden /  Ändern )

Google Foto

Du kommentierst mit Deinem Google-Konto. Abmelden /  Ändern )

Twitter-Bild

Du kommentierst mit Deinem Twitter-Konto. Abmelden /  Ändern )

Facebook-Foto

Du kommentierst mit Deinem Facebook-Konto. Abmelden /  Ändern )

Verbinde mit %s

Şeker Portalı

Portakallı Paylaşımlar

yedi orman

Yapraklarıma ve çiçeklerime, meyvelerime ve dallarıma, köklerime ve toprağıma doğru bir keşif yolculuğu.

Karikatüristan.Wordpress.com

Karikatür Alemi, Alemin Karikatürleri

Varlık Ergen

"ben kötüyüm bu düzen için ama değilim asla kötülük"

YARIŞBİLİMİ

Atyarışı ve İstatistiğin buluştugu yer

ZÎZNASE

bilgelik sevgisi...bilgi aşkı

Sema'nın İzleri

Mutlu olmanın izlerini bırakın..

Bir Acayip Mühendis

Her şey Mutlu bir son için...

SEYAHATDELİSİ

Seyahat delisi bir çiftin hatıra defteri...

BİLGİSAYAR VE YAZILIM

Bilgisayar ve Yazılım Dünyasına Ait her şey

ARTHROTEC MEDİKAL SİSTEMLER

'SİNGJOİNT, HYDROGEM, TIBBI ALETLER, TÜMÖR CERRAHİSİ

%d Bloggern gefällt das: