10.5 C
Hamburg
Mittwoch, Mai 12, 2021
StartHomeCitizen Kane – Yurttaş Kane

Citizen Kane – Yurttaş Kane

1941 yılı yapımı Citizen Kane – Yurttaş Kane bugün öylesine izlendiğinde insana amma da çakma bir sinema klasiği ha dedirtebilir. Züppe, bildiğimiz multi milyoner zengin birinin şımarık hırsları, sınıf karakteri olarak kişiliksizliği, parasından başka hiçbir şeyinin olmaması üç beş yalaka yalama dışında herkes tarafından bilinir. En azından genel kültürü olan azbuçuk mürekkep yalamış herkes tarafından. Böyle bir zenginin hayatının filmlik, iberetlik, sanatsal açıdan ele alınmasının ne anlamı ve ağırlığı olabilir? Ben de hemen böyle düşündüm. Ayrıca bugüne kadar izlediğim filmlerin müzikleri ile ilgili genelde pek birşeyler karalamam, tabii bu filmdeki gibi itici, uyumsuz ve uymamış olmadıkları sürece. Filmi rahatsızlık verecek boyutlarda başından sonuna iğrenç bir müzik izliyor. Zerre kadar beğenmedim.

Filmin ama sinemanın gelişimi, tarihi, ses, ışık, kamera gibi teknik ve estetik olarak dönüşümü evresi incelendiğinde öncelinden farklılıklar taşıyan yenilikçi özellikleri olmasının dışında pohpohlanan ve bizim gibi geri kalmış ülkelerde övüle övüle tavanlara çıkartılan, dediğim gibi bugünün bakış açısıyla incelendiğinde aşırı abartılmış ama aslında dandik, yellenmeden teyyare bir film var. Zengin birinin hayatı, hepsi bu. Bu zengin adamın özgülünde toplumun tükenmişliğini, çarpıklıklarını anlattığı iddiaları asılsız, filmi yalayıp yapana dalkavukluk etmekten başka bir şey değil. 1930’larda hatta sessiz film zamanında dahi çok daha etkili ve kapsamlı kapitalizm ve toplumsal çürümelere dair eleştirel filmler var.

Girişin yasak olduğu yazılan oldukça görkemli bir şatoda, elindeki camdan bir oyuncak küre düşüp yuvarlanırken yaşlı bir adam “Rosebud” diyerek son nefesini verir. Adamın dönemin Axel Springer’i, Aydın Doğan’ı olduğunu söylemek yanlış olmayacaktır. Ama bir farkla. Charles Foster Kane’in (Orson Welles) kimi kimsesi yoktur. Adam öldükten sonra hakkında haber yapmak isteyenler bir muhabiri Jerry Thompson’u (William Alland) görevlendirirler. Adam Kane’in arkadaşı, hizmetçisi, eski karısı aralarında olmak üzere geçmişinde önemli rol oynamış ve ona yakın beş kişiyi arar bulur ve onlarla konuşur. Böylelikle züppe ve yalnız zenginin renkli ve hareketli hayatını o konuşmalarda yansıtılan geriye dönüşlerden öğreniriz. Her zenginin birden çok hobisi olacağı malum. Bizimkisi dünyanın dört bir yanından heykeller ve tablolar, kıymetli sanat eserleri biriktirmektedir. Siz hiç insan biriktiren zengine denk geldiniz mi? Filmlerde olur o ancak.

Kızağı Rosebud’da kayıp, kardan adam yaparken daha küçük yaşlarda ailesinden alınıp vasisi tarafından yetiştirilir. Bankacı Walter Thatcher (George Coulouris) annesinin ricası üzerine çocuğun vesayetini üstlenir, onu ailesinden kopartır ve elitlerin okullarında, sevgiye aç ve muhtaç bir şekilde yetiştirip büyütür. Böyle bir çocuğun büyüyebileceğine kim inanır? Ayrıca çocuk 25 yaşına gelince milyonluk bir varise konacaktır. Basının zamanındaki en önemli adamı ve gerçekleri çarptırıcı haber vermenin yanicesi fakenews’in babası olacaktır bu çocuk, ama her şımarık, dediğim dedik gerisi düdük biri olup çıkacaktır.    

Citizen Kane – Yurttaş Kane yukarıda belirttiğim gibi sinema tarihi açısından incelenmesi gereken ciddi bir eser denilebilir. Ama konu ve içerik açısından sıradan bir biyografiden başka bir şey değildir. Biz zenginleri zaten böyle biliriz, tezini destekleyen bir çalışma. Orson Welles filmi yönetmiş, yazmış ve oynamış. Diğer senaryo yazarları Herman J. Mankiewicz, John Houseman, Roger Q. Denny, Mollie Kent. Oyuncuların bir kısmı Joseph Cotten, Dorothy Comingore, Agnes Moorehead, Ruth Warrick, Ray Collins, Erskine Sanford, Everett Sloane, vs.

28.03.2019

Vorheriger ArtikelCasablanca
Nächster ArtikelThe General

Anzeigen

-Advertisment -spot_img
spot_img
spot_img
spot_img
spot_img
spot_img
spot_img

Most Popular