ALMANYALILAR

14 Tirmeh – 14 Temmuz

14 Tirmeh – 14 Temmuz

Bir toplu taşıma aracında yanında karısı ve çocuğu olan bir adamın kafasına genç biri tabanca dayar. Kadın ve çocuk yanından uzaklaşırken adam bir şeyler geveler. Yüzbaşı Esat Oktay Yıldıran‘dır adam. Silahın namlusu anlında geriye döneriz. Amed zindanına, namı meşhur Diyarbakır Cezaevi‘ne, 12 Eylül Amerikancı askeri faşist darbe yıllarına. İşkencecibaşı Esat cezaevinden sorumlu İç Güvenlik Amiri‘dir. Dönemin Kürdistan‘dan sorumlu 7. Kolordu‘nun başındaki kontrgerillacı ve Ergenekoncu askeri liderlerden Kemal Yamak tarafından bizzat seçilmiş ve bu göreve getirilmiştir. Görev herkesi Türkleştirmek, Kürtlere, Kürtlüğe dair ne varsa yok etmektir. Korgeneral‘de Esat gibi Kıbrıs İşgal Harekatı‘ndan sicilli halk düşmanlarındandır.

Film boyunca biri diğerinden beter sayısız işkence çeşidine şahit oluruz. Kaba dayaktan insan pisliği yedirmeye, karavanaya işeyen askerden, cop sokulmasına, çırılçıplakken hortumla tazyikli su sıkılmasına ve kalaslarla dövmelere, falakaya, askıya almalara, duruşmalara getirilip götürülürken öldüresiye dövmelere kadar o dönemde orada gerçekleştirilen hemen her işkence uygulamasına yer verilmiş. Bu anlamda şiddetin görsel zirve yaptığını söylemek yalan olmaz. Film her ne kadar o tarihsel süreçte o cehennemi andıran zindanda olup bitenleri uygulamalı örnekleriyle anlatsa da yaşanılan şiddetten bıkar usanırsınız. Nihayet direniş ufukta belirmeye başlar.

1.jpg
Duruşmalarda sergilenen devrimci tavırlar, devrimci önderlerin sergiledikleri direnişler, özellikle Mazlum‘un Newroz‘da hücrede ölümü, hemen akabindeki dörtlerin kendilerini koğuşta yakmaları ve 14 Temmuz‘da başlayan ve filme de adını veren ölüm orucunun başlamasına ve bu süreçte yaşanılanlara orasından burasında yer vermeye çalışmış bir film karşımızdaki. Ayrıca da belgesel filan değil kurmaca olduğu iddia ediliyor.

Sinema filmi sanatın dallarından sadece bir tanesidir. Sanat yapmak yaşanılanları, tanık olunanları düpedüz olduğu gibi aktarmak değil sergilenen sanat ile bilenenleri tekrardan öte yenilemek, daha da öteye götürmektir. Film şüphesiz siyasi hemen her türlü kaygıyı giderecek boyutlarda. Değindiği tarihsel gerçekliklerle türünde zirve yapan bence kalıcı ve yıllarca adından bahsettirecek bir çalışma. Ama iş estetik kaygılara, sanatsal bir yapıt mı sorusuna gelince elde avuçta bence kocaman bir sıfır var. Peki bu film nasıl sanat olabilirdi?

Bence tutsaklardan birinin dışarıyla olan bağı, kopmuş da olabilir, aşk, ailevi veya örgütsel ilişkileriyle süslenebilirdi. Diyarbakır‘daki gardiyanlık yapan bir Kürt askerin iç dünyası olabilirdi, bu zindanda tarihe mal olmuş direnişlerin sahiplerinin yıllar sonra örgütçe nasıl itibarsızlaştırılıp „zindan kişiliği“ diye küçümsenmeleri ele alınabilirdi, sistemin dönemin örnek teşkil eden Diyarbakır‘da Esat Oktay‘ı, Mamak‘ta Raci Tetik‘i, Metris‘de Adnan Özbey‘i nasıl yarattığı ele alınabilirdi veya günümüz ile bir örnekle bağı kurulup o günleri yaşayan biri bugün ne yapıyor, filmi ilginç kılabilirdi. Bu örnekler çoğaltılabilir ama tam da böylesi örnekler ele alındığında ortaya bir sanat eseri çıkartılabilirdi. Şiddetin yalın çıplaklığı ile birebir anlatılması sanat değil propagandadır. Şüphesi bu propaganda halk safında, onlar için yapılması düşünülmüş, dönemin vahşetinin ve onurlu direnişçilerinin anılarını ölümsüzleştirmek istemekten yola çıkmıştır. Bunda bence oldukça başarılı olunmuştur. Ama acı vahşeti, içerisinde onurla direnenler olsa da bire bir aktarmak sanat değildir.

Ciddi bir internet tanıtım sayfasının dahi olmadığı filmin yönetmeni Haşim Aydemir. Senaryo yazarları İlhan Bakır, Metin Ewr, Mehmet Emin Engizek, Haşim Aydemir. Oyuncular ise Suat Usta, Şahin Yalçın, Nedim Rojhat Yeşilçınar, Tahsin Özmen, Veysel Erel, Bülent Keser, Aysel Dalar.

26.01.2019

Kommentar verfassen

Trage deine Daten unten ein oder klicke ein Icon um dich einzuloggen:

WordPress.com-Logo

Du kommentierst mit Deinem WordPress.com-Konto. Abmelden /  Ändern )

Google Foto

Du kommentierst mit Deinem Google-Konto. Abmelden /  Ändern )

Twitter-Bild

Du kommentierst mit Deinem Twitter-Konto. Abmelden /  Ändern )

Facebook-Foto

Du kommentierst mit Deinem Facebook-Konto. Abmelden /  Ändern )

Verbinde mit %s

%d Bloggern gefällt das: