15.9 C
Hamburg
Montag, Mai 10, 2021
StartHomeKemal Tahir: Damağası

Kemal Tahir: Damağası

Kemal Tahir: Damağası

Hasan Kırat Çorum Cezaevi’nin birinci sınıf gardiyanlarındandır. Hasan, merhum bir yüzbaşının oğludur. Hayatta iki arzusu vardır Hasan Kırat’ın başgardiyan olmak, birde saat sahibi olmak. Cep saati değil kol saati burada kastedilen.

Uzun yıllardır içeride yatan mahkumlar onun başgardiyanlık hülyalarıyla alay ederler. Saat tutkunluğu ise eskiden kalmadır Hasan’ın. İlla da özel dahası değerli bir saat sahibi olmak istemektedir. Çorum Cezaevi’nde kahramanımız üç defa müdür, üç katip değişimini ve dokuz kişilik gardiyan kadrosunun defalarca yenilenmelerini yaşamıştır.

1940’ların son yarısında ilk versiyonu yazılan roman döneme dair kapsamlı izler taşır. Hasan’ın saati bir süre sonra İstanbul’dan kordonsuz haliyle getirilir. Ama Hasan’ı ve saatiyle olan ilişkisini bilen cezaevi halkı onu kıskanır ve bir komplo hazırlarlar. Bir kazayla Hasan’ın saati beton zemine düşürülür. Saat artık işlemez, bozulur. Hasan buna neden olan herkesten intikam almak için yemin eder.

Hasan Kırat bize cezaevinin ve kendisinin dahası mesleğinin tarihini aktarır. İdareye gelip giden müdürleri, cezaevinde hizmet eden görevlileri, gardiyanları, mahkumları, kısaca cezaevinin habire değişem Anadolu’nun dört bir yanından değişik farklı mahpus tiplemelerini anlatır.

damagasi.jpgKemal Tahir “Damağası”nda inceden inceye eleştirilerde bulunur. Milli şeflikten edebi şefliğe, dönemin faşist Almanya’sı ile dost olunmasına, komunizm tehlikesi memleketin nasıl sıyırttığından döneme ilişkin toplumsal olaylara göndermeler yapar. “İlk hedefiniz Akdeniz’dir, ileri!” de ölenlere değinir, Dersimlilere yapılan hakaretten bahseder.

Romanın kahramanları artar. Yeni gelecek olan müdür Mehmet Kayahan daha tayini gerçekleşip Çorum’a gelmeden bir sürü düşman edinir. Müdüre vekillik eden Rıza Bey, Yüzbaşı, Başgardiyan Muavini Deli Ömer yeni kahramanların bir kaçıdır. Yeni müdür Mehmet Kayahan önce Çorum Cezaevi’nde kalan üçyüz küsur mahkum hakkında bilgiler alarak işine başlar. Rıza Kahraman ile Yüzbaşı’yı uzaktan bir gardiyanın aracılığıyla önce uzaktan gözlemler, ertesi gün makamında tanışır.

Kemal Tahir “Damağası”nı heyecanlı kılmak için mahkumların arasına bir tane de casus ekler. Casus Malatya’dan gelir. Çorum Çorum olalı öyle bir mahkum görmemiştir. Kitaplı Casus Cemal kulağı kesik bir mahkumdur ve İstanbulludur.

“Damağası” yazıldığı olumsuz koşullar göz önünde bulundurulup değerlendirilmelidir. Romandaki yetmezlikler bu nedenle yerli yerine oturacak, yazarın hakkı Sezar’a değil Kemal Tahir‚e verilecektir. “Damağası” bir klasik Kemal Tahir anlatısıdır. Yerli romanın geçtiği evrelere dair usta işi bir yansımadır.
03.06.2011

Anzeigen

-Advertisment -spot_img
spot_img
spot_img
spot_img
spot_img
spot_img
spot_img

Most Popular